• Makalalar
  • Keseller barada maglumatlar
  • Infeksiýon
  • NÄTANYŞ WIRUS – KORONAWIRUS (Täzelenen)

Üns ber! Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.

NÄTANYŞ WIRUS – KORONAWIRUS (Täzelenen)

  • Lukman
1 1 1 1 1 Gyzyklylygy: 4.56 (16 Ses)

covid2019KÖP SORALÝAN SORAGLARA JOGAPLAR

2019-njy ýylyň dekabr aýynyň 31-ne Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasyna (BSGG) Hytaýyň Hubei welaýatynyň Wuhan şäherinde birnäçe öýken sowuklamasynyň (pnewmoniýa) hasaba alnandygy habar berilýär. Sowuklamanyň bu wirusy tanalýan wiruslaryň hijisine meňzeş däldi. Bu uly howsala döretdi, çünki haçanda täze wirusa gabat gelnende, biz onuň adamlara nähili täsir edýändigini bilmeýäris.

Bir hepde soňra, 7-nji ýanwarda Hytaý hökümeti täze wirusyň tapylandygyny tassyklady. Bu täze wirusa wagtlaýynça "2019-nCoV" ady berildi.

BSGG KORONAWIRUS BARADA KÖP SORALÝAN SORAGLARA JOGAP BERÝÄR.

Koronawirus näme?

Bu wirus koronawirus maşgalasyna degişli bolup, umumy sowuklamany we SARS hem-de MERS wiruslaryny öz içine alýar.

Nätanyş koronawirus näme?

Nätanyş koronawirus (CoV) koronawirusyň öň adamlarda gabat gelinmedik görnüşidir.

Nätanyş koronawirus adamlara haýwanlardan ýokuşyp bilýärmi?

Jikme-jik derňewler 2002-nji ýylda Hytaýda SARS-CoV wirusynyň siwet pişiklerinden adamlara geçendigini, 2012-nji ýylda Saud Arabystanda MERS-CoV wirusynyň ýeke örküçli düýelerden adamlara geçendigini anyklady. Koronawirusyň haýwanlaryň arasynda ýaýran birnäçe tanyş görnüşi heniz adamlara ýokuşyp görmedi. Dünýä ýüzünde gözegçilik berkedigiçe koronawirusyň has köp görnüşi anyklanylsa gerek.

Koronawirus ýokuşan adamda nähili alamatlar bolýar?

Bu wirusyň görnüşine bagly, emma köp duşýan alamatlara gyzzyrma, üsgülewük, demgysma, we dem alyş bilen baglanyşykly kynçylyklar degişli. Kesel ýaramazlaşan ýagdaýynda pnewmoniýa, agyr dem alyş ýollarynyň kesellerine, ýiti böwrek näsazlyklaryna, hatda ölüme hem eltip bilýär.

Koronawirus adamdan adama ýokuşyp bilýärmi?

Hawa, koronawirusyň käbir görnüşleri adamdan adama ýokuşyp bilýär. Bu köplenç keselli adama ýakynlaşanyňda ýokuşýar. Meselem, öýüň içinde, iş ýerinde ýa-da saglyk merkezinde.

Nätanyş koronawirusyň waksinasy barmy?

Täze dörän keseliň waksinasy bolmaýar. Täze waksinany oýlap tapmak birnäçe ýyl wagt alyp bilýär.

Nätanyş koronawirusyň bejergisi barmy?

Nätanyş koronawirus sebäpli dörän keseliň belli bir bejergisi ýok. Emma alamatlaryň köpüsini bejerip bolýar, şol sebäpli hem bejergi näsagyň kliniki ýagdaýyna bagly bolýar. Şeýle-de, öňüni alyş çäreleri we goldaw bu wirus ýokuşan adamlara uly peýda berýär.

Men bu wirusdan nädip goranyp bilerin?

Wirusdan goranmak üçin adatça şu maslahatlar berilýär:

↪ Ýokuşýan kesellerden daş durmak;

↪ Elleriňi we dem alyş ýollaryňy arassa saklamak;

↪ Iýmitiň arassalygyna we täzeligine ünsli çemeleşmek;

↪ Dem alyş ýollarynyň keselleriniň alamatlaryny (üsgürmek, asgyrmak) görkezýän adamlara ýakynlaşmazlyk.

Lukmançylyk işgärlerine koronawirus ýokuşyp bilýärmi?

Hawa, çünki olar näsaglara has köp ýakynlaşmaly bolýarlar. BSGG lukmançylyk işgärlerine ýokuşmanyň öňüni alyş we dolandyryş çärelerini dowamly ýerine ýetirmegi maslahat berýär.

BSGG ýurtlara näme maslahat berýär?

BSGG ähli ýurtlara dem alyş ýollarynyň ýokuşmalarynyň gözegçiligini ösdürmegi we bu keselleriň adaty bolmadyk ýagdaýlaryna, pnewmoniýa, ýa-da şübheli ýa tassyklanan nätanyş koronawirusa gabat gelnende BSGG-a habar bermegi maslahat berýär. Ähli ýurtlara Halkara Saglygy Goraýyş Tertibine (2005) laýyklykda adatdan daşary saglyk hadysalaryna taýýarlygy güýçlendirmegi dowam etmegi maslahat berýär.

Men tanalýan koronawirus hakynda goşmaça maglumaty nireden tapyp bilerin?

MERS-CoV barada goşmaça maglumaty şu ýerden, SARS-CoV barada goşmaça maglumaty bu ýerden öwrenip bilersiňiz.

Koronawirus nä dereje howply?

2019-nCoV hem beýleki dem alyş ýollarynyň keselleri ýaly alamatlary görkezýär: burnuň akmagy, bokurdagyň agyrmagy, üsgülewik, we gyzzyrma. Bu käbir adamlara has ýaramaz täsir edip, pnewmoniýa ýa-da dem alyş kynçylyklaryna eltip bilýär. Käte ölüme hem eltip bilýär. Ýaşululara we saglygy gowşak adamlara (süýji keselli, ýürek keselli) bu wirus has agyr degip bilýär.

Maňa 2019-nCoV wirusy öýümde saklaýan haýwanymdan geçip bilýärmi?

Ýok. Häzirki wagtda güjükdir pişik ýaly öý haýwanlaryna wirusyň ýokuşandygy ýa-da olaryň wirusy ýaýradýandygy barada hiç hili subutnama ýok.

Men bu wirusdan nädip goranyp bilerin?

BSGG websaýtyndan wirus barada iň soňky habarlary alyp duruň we aşakdakylary ýerine ýetirmek arkaly saglygyňyzy goraň:

◉ Elleriňizi ýygy-ýygydan sabyn bilen ýuwuň ýa-da spirtli süpürgiçler bilen süpüriň.

Näme üçin? Elleriňi sabyn we suw bilen ýuwmak ýa-da spirtli süpürgiç bilen süpürmek elleriňize düşen wirusy aýyrýar.

◉ Sosial daşlygy saklaň – başga adamlar bilen araňyzda azyndan 1 metr uzaklyk saklaň, esasan hem üsgürýän, asgyrýan, we gyzzyrýan adamlar bilen.

Näme üçin? Haçanda 2019-nCoV wirusy ýaly wirus bilen kesellän adam üsgürse ýa asgyrsa, ol düzüminde wirusy saklaýan kinniwanja suw damjalaryny syçradýar. Eger siz ol adama ýakyn duran bolsaňyz, wirusy demiňiz bilen sorup bilýärsiňiz.

◉ Gözleriňizi, burnuňyzy, we agzyňyzy ellemekden saklanyň.

Näme üçin? Eller wirusyň düşen bolmagy mümkin bolan birtopar ýeri elleýärler. Eger wirus degen elleriňiz bilen gözleriňizi, burnuňyzy, we agzyňyzy elleseňiz wirusy öz eliňiz bilen özüňize ýokuşdyrýarsyňyz.

◉ Eger sizde gyzzyrma, üsgülewik, ýa-da dem alyş kynçylyklary döräp başlasa, wagtynda lukmana ýüz tutuň. Eger Hytaýda 2019-nCoV wirusynyň hasaba alnan ýerlerine syýahat eden bolsaňyz ýa-da Hytaýdan gelen we dem alyş ýollarynyň keselleriniň alamatlaryny görkezýän birine ýakynlaşan bolsaňyz, bu barada lukmana duýduryň.

Näme üçin? Islendik wagt gyzzyrma, üsgülewik, we dem alyş kynçylyklary ýüze çykanda haýal etmän lukmançylyk kömegini gözlemek möhümdir. Sebäbi bu alamatlar dem alyş ýollarynyň infeksiýasyndan ýa-da beýleki çynlakaý saglyk ýagdaýlaryndan habar berip biler. Gyzzyrma bilen dem alyş kynçylyklarynyň bile döremeginiň birnäçe sebäbi bolup bilýär we onuň siziň şahsy syýahatlaryňyza we ýagdaýyňyza baglylykda 2019-nCoV bolmagy hem ähtimal.

◉ Eger-de sizde dem alyş ýollarynyň ýüzleý alamatlary bar bolsa we ýakynda Hytaýa syýahat etmedik bolsaňyz, onda dem alyş ýollarynyň we elleriň esasy gigiýenasyny berjaý ediň we doly sagalýançaňyz öýden çykmajak boluň.

Antibiotikler bilen 2019-nCoV wirusynyň öňüni alyp we bejerip bolýarmy?

Ýok. Antibiotikler wiruslara garşy göreşmeýärler. Olar diňe bakteriýalaryň döredýän infeksiýalaryna garşy göreşýärler. Nätanyş koronawirusyň wirusdygy sebäpli ony bejermek ýa öňüni almak üçin antibiotikler ulanylmaly däl.

2019-nCoV wirusynyň öňüni almak ýa-da bejermek üçin aýratyn derman barmy?

Henize çenli nätanyş koronawirusyň öňüni almak ýa-da bejermek üçin maslahat berilýän ýörite derman ýok. Emma 2019-nCoV wirusy bilen kesellän adamlar ynjalmak we alamatlardan saplanmak üçin ýerlikli ideg almaly. Agyr kesellänler bolsa, ýokary derejeli lukmançylyk kömegini almaly. Käbir ýörite bejergiler derňelýär we kliniki barlaglardan geçiriler. BSGG birnäçe hyzmatdaşlary bilen bilelikde nCoV wirusyny bejermek üçin derman oýlap tapmak ugrunda tagallalar edýär.

Eger siz özüňizi täze koronawirusdan goramak isleseňiz, elleriň we dem alyş ýollarynyň esasy gigiýenasyny berjaý etmeli. Şeýle-de, iýmitiň arassaçylygyna üns bermeli we mümkin boldugyça üsgürmek we asgyrmak ýaly dem alyş ýollarynyň keselleriniň alamatlaryny görkezýän adamlardan uzak durmaly.

Aşakdaky usullar ýörite 2019-nCoV wirusyna garşy göreşmek üçin maslahat berilmeýär. Çünki olar bilen özüňi gorap bolmaýar, tersine olar zyýan edip bilýärler:

◈ Witamin C kabul etmek;

◈ Çilim çekmek;

◈ Ot çaýlary içmek;

◈ Birnäçe maskany bilelikde geýmek;

◈ Öz-özüň derman içmek (meselem antibiotikler).

Her hili ýagdaýda-da, eger gyzzyrma, üsgülewik, we dem alyş kynçylyklary dörese wagtynda lukmana ýüz tutuň we ýagdaýyňyzyň has çynlakaý infeksiýa öwrülmeginiň töwekgelçiligini azaldyň. Lukmanyňyza ýakynda syýahat eden ýerleriňiz barada aýtmagy hem unutmaň.

 

30 ÝANWAR 2020

Bütindünýä Saglygy Saklaýyş guramasy (BSSG) wirusyň howpy bilen baglylykda global derejede adatdan daşary ýagdaýy yglan etdi.

30 ýanwarda guramaň beýannamasynda koronowirusyň başga ýurtlara ýaýramygy garaşylýar diýip bellenilýär. BSSG ýurtlary öňüni wirusyň öňüni alyş çärelerini, kesellänleriň gözegçiligini, keseli anyklaýyş çarelerini, wirusyň ýaýramagyny gözegçilikde saklamaga çagyrýar. BSSG ähli ýurtlara Halkara Saglyk kanuny (2005 ýyl) laýyklykda maglumatlary aýan edip paýlaşmakda jogapkärçilikleriniň bardygyny ýatladýar. Gurama ilatyň syýahatyna we söwdä gatnaşyklaryna hiç hili gadagançylygyň girizilmegini maslahat berenok. Häkimiýetler diskiriminasiýadan we hassalara tagma goýmakdan gaça durmaly diýip bellenilýär.

Hytaýda bu wirus bilen kesellän 7 müň 711 adamyň tassyklanandygy we bu wirus sebäpli 170 adamyň ölendigi aýdylýar. Başga-da 18 ýurtda bu wirusa ýoluganlaryň 83 adamyň bardygy beýan edilýär.

 

31 ÝANWAR 2020

31-nji ýanwar, koronowirus bilen bagly ýagdaýlara syn:

↪ 30-nji ýanwarda Bütindünýa Saglygy Goraýyş guramasy koronawirus bilen baglylykda dünýä boýunça adatdan daşary ýagdaýy yglan etdi;

↪ Dünýä ýüzünde koronowirus ýokuşan adamlaryň sany- 9826 adam;

↪ Hytaýda ýokuşanlaryň tassyklanan sany -9720 , ölenleriň sany 213 adam;

↪ Başga 19 sany ýurtda wirusa ýoluganlaryň sany106 adam;

↪ Ilkinji gezek 2 sany ýagdaý Italiýada tassyklnyldy. Hassalar Hytaýyň Wuhan şäherine syýahat edipdirler;

↪ Merkezi Aziýa ýurtlary koronowirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawynda görkezilenok.

 

3 FEWRAL 2020

Koronowirus bilen bagly ýagdaýlara syn:

↪ 30-nji ýanwarda Bütindünýa Saglygy Goraýyş guramasy (BSGG) dünýä boýunça adatdan daşary ýagdaýy yglan etdi;

↪ Soňky 24 sagadyň içinde koronowirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawyna täze ýurt girizilmedi;

↪ Dünýäde koronowirus ýokuşan adamlaryň sany 17391 (2838 täze hasaba alynan);

↪ Hytaýda ýokuşanlaryň tassyklanan sany – 17 238 adam (2831 täze hasaba alynan). ölenleriň sany 361 (57 täze hasaba alynan);

↪ Hytaýda wirusa ýoluganlaryň welaýatlara görä doly sanawy BSGG resmi sahypasynda;

↪ Başga 23 sany ýurtda ýokuşanlaryň sany 153 adam ( 7 täze hasaba alynan);

↪ Merkezi Aziýa ýurtlary koronowirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawynda görkezilenok;

↪ 30-nji ýanwarda "Türkmenistan" awiakompaniýasy Aşgabat-Pekin-Aşgabat ugry boýunça ýerine ýetirilýän gatnawlary 1-nji fewraldan ýatyrýandygy hakynda saýtlarynda habar berdi;

↪ Türkmenistanyň Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň salgysy, tel: (993 12) 28-14-47, 28-22-04, e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. (Saglyk ministrliginiň saýtyndan).

 

4 FEWRAL 2020

Koronowirus bilen bagly ýagdaýlara syn:

↪ Soňky 24 sagadyň içinde Bütindünýä Saglygy Goraýyş guramasy (BSGG) koronawirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawyna täze ýurt girizmedi;

↪ Dünýäde koronawirus ýokuşan adamlaryň sany 20630 (3241täze hasaba alynan);

↪ Hytaýda ýokuşanlaryň tassyklanan sany – 20471adam (3235 täze hasaba alynan), ölenleriň sany 425 (64 täze hasaba alynan);

↪ Hytaýda wirusa ýoluganlaryň welaýatlara görä doly sanawy BSGG resmi sahypasynda;

↪ Başga 23 sany ýurtda ýokuşanlaryň sany 159 adam (6 täze hasaba alynan), bir adam ýogaldy;

↪ Merkezi Aziýa ýurtlary koronawirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawynda görkezilenok;

↪ BSSG sagdyn, hassahanada işlemeýän adamlara maska ulanmagy maslahat berenok. Näsag, asgyrýan, üsgürýän adamlara, wirusly adama ideg edýän adamlara maska ulanmagy maslahat berýär;

↪ Antibiotik serişdeleri wirusy bejerenok we olar ulanylmaly däl;

↪ Witamin C, derman otlaryndan ýasalan çaýlar bejergi, wirusdan öňüni alyş çäresi hökmünde ulanylmagy netijesiz, zyýanly bolup biler;

↪ Türkmenistanyň Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň salgysy, tel: (993 12) 28-14-47, 28-22-04, e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. (Saglyk ministrliginiň saýtyndan).

 

5 FEWRAL 2020

Koronowirus (2019-nCoV) bilen bagly ýagdaýlara syn:

↪ Belgiýada ilkinji gezek täze koronawirusly näsag hasaba alyndy;

↪ Dünýäde koronawirus ýokuşan adamlaryň sany 24554 (3925 täze hasaba alynan);

↪ Hytaýda ýokuşanlaryň sany – 24363 adam (3893 täze hasaba alynan), ölenleriň sany 491 (66 täze hasaba alynan), ölenleriň sany 491 (66 täze hasaba alynan);

↪ Hytaýda wirusa ýoluganlaryň welaýatlara görä doly sanawy BSGG resmi sahypasynda;

↪ Başga 24 sany ýurtda (1 täze ýurt) ýokuşanlaryň sany 191 adam (32 täze hasaba alynan), bir adam ýogaldy;

↪ Merkezi Aziýa ýurtlary koronawirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawynda görkezilenok;

Gazagystanyň Saglyk ministrliginiň ýurtdaky ýagdaý boýunça syny;

Özbegistanyň Saglyk ministrliginiň maglumatlary;

Gyrgyzstanyň Saglyk ministliginiň maglumatlary;

Täjigistanyň Saglyk ministrliginiň maglumatlary;

Türkmenistanyň Saglygy Goraýyş ministrligi.

 

6 FEWRAL 2020

Koronowirus (2019-nCoV) bilen bagly ýagdaýlara syn:

↪ BSGG görä soňky 24 sagadyň içinde koronowirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawyna täze ýurt girizilmedi;

↪ Dünýäde koronawirus ýokuşan adamlaryň sany 28276 (3722 täze hasaba alynan);

↪ Hytaýda kesellänleriň sany – 28060 adam (3697 täze hasaba alynan), ölenleriň sany 564 (73 täze hasaba alynan). Hytaýda wirusa ýoluganlaryň welaýatlara görä doly sanawy BSGG resmi sahypasynda;

↪ Başga 24 sany ýurtda ýokuşanlaryň sany 216 adam (25 täze hasaba alynan), bir adam ýogaldy;

↪ Merkezi Aziýa ýurtlary koronawirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawynda görkezilenok;

↪ BSSG dürli häkimiýetleriň laboratoriýalaryna koronawirusy anyklamakda ýardam berip biljek, halkara derejede iş alyp barýan laboratoriýalaryň sanawyny düzdi. Sanawda Hidistanyň we Orsýetiň döwlet wirusologiýa merkezleri bar.

 

7 FEWRAL 2020

Koronowirus (2019-nCoV) bilen bagly ýagdaýlara syn:

↪ BSGG görä soňky 24 sagadyň içinde koronawirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawyna täze ýurt girizilmedi;

↪ Dünýäde koronawirus ýokuşan adamlaryň sany 31 481 (3205 täze hasaba alynan);

↪ Hytaýda kesellänleriň sany – 31 211 adam (3151 täze hasaba alynan), ölenleriň sany 637 (73 täze hasaba alynan). Wirusa ýoluganlaryň welaýatlara görä doly sanawy BSGG resmi sahypasynda;

↪ Başga 24 sany ýurtda ýoluganlaryň sany 270 adam (54 täze hasaba alynan), bir adam ýogaldy;

↪ 72 ýurt syýahat etmäne çäklendirme girizdi;

↪ Merkezi Aziýa ýurtlary koronawirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawynda görkezilenok.

 

10 FEWRAL 2020

Koronowirus (2019-nCoV) bilen bagly ýagdaýlara syn:

↪ BSGG görä soňky 24 sagadyň içinde koronawirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawyna täze ýurt girizilmedi;

↪ Dünýäde koronawirus ýokuşan adamlaryň sany 40 554 (3085 täze hasaba alynan);

↪ Hytaýda wirusa ýoluganlaryň sany – 40 235 adam (3073 täze hasaba alynan), ölenleriň sany 909 (97 täze hasaba alynan);

↪ Başga 24 sany ýurtda ýokuşanlaryň sany 319 adam (12 täze hasaba alynan), 1 adam ýogaldy;

↪ Merkezi Aziýa ýurtlary koronawirusyň ýaýran ýurtlarynyň sanawynda görkezilenok;

↪ Türkmenistanyň Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň salgysy: tel: +993 12 28-14-47, 28-22-04;

Türkmenistanyň Saglygy Goraýyş ministrligi: tel: +993 12 40-04-16, +99 312 40-04-07;

BSGG Türkmenistan: tel: +993 12 48-83-25.

Çeşme: Q&A on Coronoviruses

  • 2139 gezek okalan
COM_KT_COMMENT_MINIMIZED_BY_MODERATOR

Saglyk 10 ydan son makala yazyn tazelan gecen yurtlaram aydayn Eyranda kopelip barya

jerik
COM_KT_COMMENT_MINIMIZED_BY_MODERATOR

Sagboluñ malahatyñyz üçin dogry aýdýañyz hemme keseller hem esasy hapaçylykdan gelip çykýar. Arassaçylyk saglygyñ girewidir eziz ildeşler.

Ýusup
COM_KT_COMMENT_MINIMIZED_BY_MODERATOR

Allajan gorasyn

okyjy
COM_KT_COMMENT_MINIMIZED_BY_MODERATOR

Сурадыны чалышаныныз учин саг болун

Рустам
COM_KT_COMMENT_MINIMIZED_BY_MODERATOR

Sagbolun saglyk wirus hakda tazelikleri yetirip durun minetdar

jerik
COM_KT_COMMENT_MINIMIZED_BY_MODERATOR

Maglumatlaryňyz üçin minnetdar-Saglyk!

talyp
COM_KT_COMMENT_MINIMIZED_BY_MODERATOR

Allajanyň özi gorasyn. Çeçen asyrlarda bolup geçen aýratyn topar hasaplanýan ýokançlyklary bolan holera, çuma, mama ýokançlyklary ýaly XI asyryň aýratyn topar ýokançlyçy hasaplanýarmy ýa-da gripp keseli ýaly ýokançlykmy? Şul asyrda ýer...

Allajanyň özi gorasyn. Çeçen asyrlarda bolup geçen aýratyn topar hasaplanýan ýokançlyklary bolan holera, çuma, mama ýokançlyklary ýaly XI asyryň aýratyn topar ýokançlyçy hasaplanýarmy ýa-da gripp keseli ýaly ýokançlykmy? Şul asyrda ýer togalagynyň belli-belli ýerlerindeöemä epidemiýa bolup geçen ýaly. Şol wagtdan bäri çäre tapylmadymyka?

Dowamy
okyjy
Teswir ýazylmandyr, okalanlar barada pikiriňi derrew paýlaş

Pikirleriňizi paýlaşyň

0 Characters
Attachments (0 / 3)
Share Your Location